SVF II.913

Origineel — Oudgrieks

Χρύσιππος δύναμιν πνευματικὴν τὴν οὐσίαν τῆς εἱμαρμένης, τάξει τοῦ παντὸς διοικητικήν. Τοῦτο μὲν οὖν ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ κόσμου. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ Περὶ ὅρων καὶ ἐν τοῖς Περὶ τῆς εἱμαρμένης καὶ ἐν ἄλλοις σποράδην πολυτρόπως ἀποφαίνεται λέγων· “Εἱμαρμένη ἐστὶν ὁ τοῦ κόσμου λόγος” ἢ “λόγος τῶν ἐν τῷ κόσμῳ προνοίᾳ διοικουμένων” ἢ “λόγος καθ᾽ ὃν τὰ μὲν γεγονότα γέγονε, τὰ δὲ γινόμενα γίνεται, τὰ δὲ γενησόμενα γενήσεται.”

StoicOs-vertaling

Chrysippus (noemt) het wezen van het lot een pneumatische kracht, die het heelal ordelijk bestuurt. Dit in het tweede boek Over de kosmos. Maar in het tweede boek Over definities, in de boeken Over het lot en elders verklaart hij het verspreid en op velerlei wijzen, zeggend: 'Het lot is de logos van de kosmos', of 'de logos van wat in de kosmos door de voorzienigheid bestuurd wordt', of 'de logos volgens welke wat geworden is geworden is, wat wordt wordt, en wat worden zal worden zal.'

Context

Stobaeus' hoofdstuk over het lot verzamelt de schooldefinities; voor Chrysippus citeert hij, uitzonderlijk, drie boeken bij titel en drie formules letterlijk — een zeldzame blik op de systematicus die hetzelfde begrip over werken heen definieert.

Bronaantekeningen:Tekst geverifieerd tegen Von Arnim, SVF II (1903), nr. 913, pp. 264–265 (OCR van de gescande editie; Von Arnim drukt Stobaeus' tekst in lunaire sigma, hier genormaliseerd). Het hoofdstuk is Stobaeus' sectie over het lot (Wachsmuth p. 79); boektitels zoals overgeleverd.

Wat de bron werkelijk vertelt

Toeschrijving op naam met boektitels (Over de kosmos II, Over definities II, Over het lot) en aanhalingen in de bron: de drie logos-formules worden als Chrysippus' eigen woorden gepresenteerd. De pneumatische-kracht-definitie strookt met de elders gerapporteerde Stoïsche fysica.

Filosofische betekenis

Het lot is geen vreemde macht maar de eigen rede van de wereld: fysisch een pneumatische spanning die het geheel ordent, logisch de rekenschap waardoor verleden, heden en toekomst samenhangen. Voorzienigheid en lot benoemen één bestuur — de leer die Cleanthes bezong, definieert Chrysippus.

Wetenschappelijke onzekerheid

Stobaeus (of zijn bron Arius Didymus?) comprimeert; de kaderzin is doxografisch, en aanhalingstekens in een bloemlezing garanderen geen letterlijke bewoording. De hoofdstuklocus wordt hier geciteerd naar Wachsmuths paginering zoals door Von Arnim gedrukt.

Verder verdiepen

• Lees SVF II.1000 — het lot gedefinieerd in Chrysippus' eigen Grieks (Gellius) →
• Lees SVF I.527 — Cleanthes: Leid mij, Zeus, en gij, Beschikking →