SVF I.501

Origineel — Oudgrieks

⟨Κλεάνθης⟩ ἄναμμα νοερὸν τὸ ἐκ θαλάττης τὸν ἥλιον.

StoicOs-vertaling

(Cleanthes:) de zon is een denkende ontbranding die uit de zee opstijgt.

Context

Aëtius' handboek noteert, in lemmavorm, de zondefinitie van elke filosoof. Cicero's scepticus en Macrobius bewaren de bijbehorende theorie: de zon voedt zich met de uitwasemingen van de oceaan en keert bij de zonnewenden om, om niet te ver van haar voedsel af te dwalen.

Bronaantekeningen:Tekst geverifieerd tegen Von Arnim, SVF I (1903), nr. 501, p. 112 (OCR van de gescande editie; de lemmanaam, in de OCR een streep, is als ⟨Κλεάνθης⟩ hersteld uit de Placita-context). Von Arnim voegt Cicero, De nat. deor. III 37 en Macrobius, Sat. I 23,2 toe over de zon die zich met het vocht van de oceaan voedt.

Wat de bron werkelijk vertelt

Een definitie van twee woorden op Cleanthes' naam — anamma noeron, een denkende ontbranding — met de zonnewende-theorie in Cicero uitdrukkelijk aan hem toegeschreven. Zij sluit precies aan bij zijn leer van de zon als hēgemonikon (SVF I.499).

Filosofische betekenis

Het leidende vuur van de wereld staat niet buiten de huishouding van de natuur: het brandt, dus moet het gevoed worden, en de zee voedt het. In Cleanthes' fysica leeft zelfs de goddelijke zon van uitwisseling met de wereld die zij bestuurt — intelligentie en stofwisseling in één lichaam, de Heraclitische erfenis die hij in vier boeken uitlegde.

Wetenschappelijke onzekerheid

Het lemma is doxografische steno; de naam staat in de Placita-traditie maar is een herstel waar de OCR van Von Arnims pagina beschadigd is. De vollere redenering is alleen via Cicero's vijandige spreker en de late Macrobius bewaard.

Verder verdiepen

• Lees SVF I.499 — de zon als leidend deel van de kosmos →