SVF I.171

Origineel — Latijn

Zeno igitur naturam ita definit, ut eam dicat ignem esse artificiosum ad gignendum progredientem via.

StoicOs-vertaling

Zeno definieert de natuur dan zo: hij zegt dat zij een kunstvaardig vuur is, dat methodisch voortschrijdt naar voortbrenging.

Context

In boek II van De Natura Deorum laat Cicero de Stoïcijn Balbus de Stoïcijnse theologie uiteenzetten. Zo'n 250 jaar na Zeno en in het Latijn rapporteert Balbus Zeno's definitie van de natuur, als deel van het Stoïcijnse argument dat de kosmos rationeel geordend is.

Bronaantekeningen:Volledige zin zoals afgedrukt in H. von Arnim, SVF I (1903), nr. 171, p. 44, geverifieerd tegen de gescande pagina; Von Arnim voegt onder hetzelfde nummer de Griekse parallel Diogenes Laërtius 7.156 toe (πῦρ τεχνικὸν ὁδῷ βαδίζον εἰς γένεσιν).

Wat de bron werkelijk vertelt

Dit is een later Latijns verslag van Zeno's definitie, niet zijn Griekse bewoording; Griekse parallellen gebruiken de frase πῦρ τεχνικόν (pyr technikon, kunstvaardig vuur). Het getuigenis ondersteunt dat Zeno de natuur identificeerde met een intelligent, voortbrengend vuur; de precieze oorspronkelijke formulering is uit Cicero alleen niet vast te stellen.

Filosofische betekenis

Voor Zeno is de natuur geen passieve materie maar een actief, intelligent principe — een vuur dat werkt als een ambachtsman en de wereld methodisch opbouwt (“via”, langs een weg of methode). Dit is de kiem van de Stoïcijnse fysica: één rationele logos die alles doordringt en vormt.

Verder verdiepen

• Bestudeer de levende kosmos in Stoïcijnse Fysica →
• Amor fati, eerlijk uitgelegd →